Kruszywo budowlane - drobny materiał pochodzenia naturalnego lub sztucznego stosowany do wyrobu zapraw i betonów.
Ze względu na pochodzenie kruszywa budowlane dzieli się na:
- kruszywa naturalne: piasek, żwir, pospółka
- kruszywa łamane: grys, kliniec, tłuczeń
- kruszywa sztuczne: żużel, łupki spiekane
Ze względu na uziarnienie:
- kruszywa jednofrakcyjne (posiadają tylko jedną frakcję)
- kruszywa wielofrakcyjne (złożone z grupy frakcji)
Kruszywa naturalne można pozyskać przez wydobycie z dna rzek, jezior lub kopalni piasku i żwiru, gdzie metodą odkrywkową pozyskuje się potrzebny materiał. Kruszywa łamane otrzymuje się przez mechaniczne rozdrobnienie skał.
W budownictwie używa się:
- kruszywa ze skał o dużej wytrzymałości (np. granit, bazalt, porfir) do produkcji betonu o znacznej wytrzymałości na ściskanie i ścieranie oraz do wykonywania podbudów np. pod drogi.
- kruszywa ze skał o niższej wytrzymałości: (np. wapień, dolomit)
stosowane do produkcji niektórych wyrobów betonowych (takich, które nie są mocno obciążone) oraz do wyrobu lastrico i tynków szlachetnych.
- Kruszywa specjalne, ze skał o dużej gęstości (powyżej 2600 kg/m3)
stosowane do ciężkich betonów osłonowych. Stosowane skały to: baryt, limonit, getyt, hematyt, magnetyt.